Dit heeft allemaal te maken met kleurmanagement en een goeie voorbereiding. Digitale foto’s bekijken we meestal op een scherm, maar een échte afdruk blijft de mooiste manier om een beeld écht tot leven te brengen. Toch kan het resultaat soms tegenvallen. Een afdruk kan te donker zijn, een kleurzweem hebben of op een andere manier afwijken. Dat gebeurt vaak omdat het kleurmanagement niet goed ingesteld staat. Gelukkig zijn er verschillende manieren om dat te verbeteren, zodat je afdrukken meteen een pak beter worden.
Waarom is kleurmanagement belangrijk?
Kleurmanagement is belangrijk om ervoor te zorgen dat je volledige workflow, van camera tot scherm tot printer, goed op elkaar afgestemd is. Zonder goed kleurbeheer kan een foto op je scherm er heel anders uitzien dan op papier. Dat komt doordat elk toestel zijn eigen kleurruimte heeft, en omdat ons oog meer kleuren kan waarnemen dan een scherm of printer kan weergeven. Wanneer je een donkere foto lichter maakt of een overbelichte foto bewerkt, speelt kleurbeheer ook een grote rol. Met een goed gekalibreerd scherm krijg je een realistischer beeld van je foto, zodat je afdruk straks niet te donker of te licht uitvalt.
Je beeldscherm kalibreren voor correcte kleuren
Veel moderne schermen staan standaard veel te helder, waardoor foto’s op het scherm lichter lijken dan ze in werkelijkheid zijn. Daardoor kunnen je afdrukken te donker uitkomen. Een goed gekalibreerd scherm is dus echt de basis als je foto’s wil bewerken. Door je scherm te kalibreren, stem je de weergave beter af op de realiteit. De NIDF-norm raadt een witpunt van 6500 K aan, een gamma van 2,2 en een helderheid tussen 90 en 120 cd/m². Zo krijg je een realistischer beeld van je foto’s vóór je ze afdrukt. Op onze supportpagina vind je daar meer info over. En nee, dat hoeft echt niet de hoofdprijs te kosten.
Na de kalibratie wordt er een beeldschermprofiel aangemaakt dat door je besturingssysteem en fotobewerkingsprogramma’s zoals Photoshop en Lightroom herkend wordt. Zo kun je erop vertrouwen dat wat je op je scherm ziet, zo dicht mogelijk in de buurt komt van hoe je afdruk er straks zal uitzien.
Je werkomgeving instellen voor realistische kleuren
Niet alleen je monitor, maar ook je werkomgeving heeft invloed op hoe je kleuren waarneemt. De ruimte waarin je foto’s beoordeelt, heeft best neutrale kleuren om kleurafwijkingen te vermijden. Een lichte grijstint op de muren is ideaal. Ook de verlichting speelt een grote rol. Volgens de ISO 3664:2009 norm, zoals vastgelegd in de NIDF-normen, hoort de kleurtemperatuur van het licht 5000 K te zijn, met een kleurweergave index van minstens 90, en liefst 94 of hoger. Daarnaast ligt de lichtsterkte bij je beeldscherm best tussen de 32 en 64 lux.
Als je werkplek te fel of te donker verlicht is, beïnvloedt dat je waarneming en ga je sneller ongewenste aanpassingen doen. Door te werken met de juiste verlichting kun je je foto’s nauwkeuriger beoordelen en bewerken.
Kleurbeheer instellen in Photoshop en Lightroom
Een goed ingesteld kleurbeheer in Photoshop is belangrijk als je kleurechte afdrukken wil. Veel mensen werken onbewust met standaard Amerikaanse instellingen, die vooral op CMYK gericht zijn. Voor fotografen is RGB veel belangrijker, zeker als je met RAW werkt.
In Photoshop ga je naar ‘Bewerken’ → ‘Kleurinstellingen’ om je kleurruimte te kiezen. ProPhoto RGB heeft het grootste kleurbereik, maar Adobe RGB is ook een uitstekende keuze. Werk je met RAW bestanden, dan is Adobe RGB een goeie optie om in te bewerken. Geen enkele printer kan ProPhoto of Adobe RGB volledig afdrukken. Daarom kies je bij het omzetten van kleuren buiten het bereik best voor ‘Relatief colormetrisch’ of ‘Perceptueel’. Voor online gebruik zet je je foto’s altijd om naar sRGB, zodat ze overal zo consistent mogelijk weergegeven worden.
Werk met printerprofielen voor consistente resultaten
De printer en het papier dat je kiest, hebben veel invloed op de uiteindelijke kleuren van je afdruk. Wij werken met eigen ICC-profielen, zodat we beter kunnen inschatten hoe jouw foto uiteindelijk afgedrukt wordt. Lever je je bestanden aan in sRGB of Adobe RGB, dan zetten wij die automatisch om naar ons meest recente profiel. Wil je nóg meer controle, dan kun je onze ICC-profielen installeren en je foto’s bekijken met het juiste profiel, zodat je een realistischer voorbeeld krijgt.
Met de juiste instellingen en profielen zorg je ervoor dat je foto’s zowel op je scherm als op papier optimaal weergegeven worden.
Hoe voorkom je te donkere afdrukken
Het verschil tussen een scherm en een afdruk is dat een monitor licht uitstraalt, terwijl een afdruk afhankelijk is van het omgevingslicht. Daardoor lijken afdrukken bijna altijd donkerder dan wat je op je scherm ziet. Dat betekent dat je bij het bewerken al rekening moet houden met hoe en waar je de afdruk straks gaat bekijken of ophangen.
Om te voorkomen dat je afdrukken te donker uitvallen, is het belangrijk om je beeldscherm goed te kalibreren en de helderheid bewust wat lager te zetten. Zo sluit je schermweergave beter aan bij hoe de afdruk er straks in het echt zal uitzien. Het helpt ook om je foto’s te beoordelen onder gelijkaardig licht als de ruimte waar je de afdruk ophangt. Denk aan het verschil tussen daglicht en kunstlicht, dat maakt meer uit dan je denkt. Tot slot kun je na kalibratie je foto in je bewerkingsprogramma net iets lichter maken, zodat de uiteindelijke afdruk niet te donker oogt.
Foto’s oplichten en optimaliseren
Als je afdrukken telkens te donker uitvallen, kan dat komen doordat je scherm te fel staat. Moderne monitoren staan standaard heel helder, waardoor foto’s op je scherm lichter lijken dan ze in werkelijkheid zijn. Daardoor pas je ze mogelijk onbewust te donker aan, wat bij afdrukken een ongewenst effect geeft. Je scherm kalibreren en de helderheid verlagen helpt om dat recht te trekken.
Blijven je afdrukken te donker, ondanks een goed afgesteld scherm, dan kun je in Lightroom nog een extra correctie toepassen. In het deelvenster ‘Afdrukken’ kun je de optie ‘Afdrukaanpassing’ inschakelen en spelen met de schuifregelaars voor helderheid en contrast. Dat kan helpen om je foto’s beter in balans te brengen. Het vraagt wel wat testen, omdat je pas na de afdruk ziet of het werkt. Eens je de juiste instellingen gevonden hebt voor een specifieke papier en printercombinatie, kun je die blijven gebruiken voor consistente resultaten.
Heb je weinig ervaring met beeldbewerking, of werk je niet met Photoshop of Lightroom, dan kun je gebruikmaken van de automatische optimalisatie van Profotonet. Die optie corrigeert foto’s automatisch op helderheid, contrast en kleur, zodat ze beter tot hun recht komen op papier. Bij veel standaard afdrukservices staat optimalisatie altijd aan, maar bij ons moet je dat bewust zelf inschakelen. Dat doen we omdat we weten dat veel fotografen hun foto’s liever zelf bewerken en volledige controle willen houden over het eindresultaat.
Voorbereiding is de sleutel tot een perfecte afdruk
Twijfel je of je beeldscherm correct ingesteld staat en corrigeer je je foto’s niet zelf, dan is het slim om optimalisatie aan te vinken. Zo voorkom je dat je afdrukken te donker of te flets worden. Uiteindelijk draait alles om voorbereiding. Een goed ingerichte werkplek, een gekalibreerd scherm en de juiste tools zorgen ervoor dat je foto’s afgedrukt worden zoals jij het voor ogen had.
Zorg dat je de juiste stappen volgt om je foto’s goed voor te bereiden, zodat je niet voor verrassingen komt te staan wanneer je ze afdrukt. Veel succes, en vooral veel plezier met afdrukken waar je echt fier op bent.
